Hjem
Institutt for lingvistiske, litterære og estetiske studier

Revisjonsprosjektet

Bilde
Foto/ill.:
Logo frå Språkrådet

Revisjon av Bokmålsordboka og Nynorskordboka (Revisjonsprosjektet) er eit femårig samarbeidsprosjekt mellom Universitetet i Bergen (UiB) og Språkrådet. Målet er å gjennomføre den første gjennomgåande innhaldsrevisjonen sidan desse to norske standardordbøkene først blei trykte i 1986.  

Sjølv om Bokmålsordboka og Nynorskordboka i si tid blei utforma av to redaksjonar som samarbeidde tett, er dei delvis ulike i omfang og utforming. Når dei fleste brukarane i dag nyttar nettsida ordbok.uib.no eller appen Ordbøkene for iOS og Android, får dei ordbøkene opp ved sida av kvarandre, og ulikskapane mellom ordbøkene blir ofte tolka som ulikskapar mellom bokmål og nynorsk - sjølv om det langt frå alltid er tilfelle. Ein viktig del av oppdraget til Revisjonsprosjektet er derfor å gjere ordbøkene likare i struktur og omfang så lenge det er grunnlag for det i målformene. Redaktørane skal dessutan sjå om definisjonar, bruksdøme og faste uttrykk er i tråd med dagens språkbruk, og vi skal fylle på med ord og tydingar som har kome til.

Bokmålsordboka og Nynorskordboka er dei einaste fritt tilgjengelege digitale ordbøkene som gjer greie for heile breidda av former. Dei blir løpande oppdaterte i tråd med nye rettskrivingsvedtak i Språkrådet, og saman utgjer dei fasiten for korleis ord skal skrivast og bøyast i norsk.

Ordbokartikkel 

revisjonsprosjekt n3    

kortform av et bestemt forskningsprosjekt: Revisjon av Bokmålsordboka og Nynorskordboka. Femårig samarbeidsprosjekt (2018–2023) mellom Språkrådet og Universitetet i Bergen (tilknyttet Språksamlingene på Universitetsbiblioteket og Institutt for lingvistiske, litterære og estetiske studier). Formålet med prosjektet er å sikre at Bokmålsordboka og Nynorskordboka forblir de viktigste kildene til norsk rettskriving.

Revisjonsprosjektet skal fornye og forbedre ordbøkene 

Meir om Revisjonsprosjektet

I løpet av femårsperioden 2018–2023 skal ordbokredaktørane gå gjennom Bokmålsordboka og Nynorskordboka frå A til Å. Utvalet av oppslagsord skal bli likare i dei to nettordbøkene, definisjonane av orda skal reviderast, og vi skal leggje inn nyare ord og tydingar. Før prosjektet begynte, var det 70 000 oppslagsord i Bokmålsordboka og 90 000 i Nynorskordboka. Målet er at det skal vere rundt 100 000 oppslagsord i begge når prosjektet er over.   

Det er ordbokredaksjonen ved Universitetet i Bergen som vel ut kva slags ord og tydingar som skal vere med i ordbøkene, medan Språkrådet bestemmer korleis orda skal skrivast og bøyast på bokmål og nynorsk. I tilfellet abaya (‘lang, ofte svart kappe som tradisjonelt har vore brukt av kvinner i arabiske land’) har ein redaktør sett at det er solid grunnlag i ulike norske tekstsamlingar for å ta ordet inn i Bokmålsordboka og Nynorskordboka, men det er opp til Språkrådet å bestemme skrive- og bøyingsmåten.  

Hovudmålet med revisjonen er å sikre at Bokmålsordboka og Nynorskordboka også i framtida skal vere dei viktigaste kjeldene språkbrukarane har til oppdatert og gratis informasjon om rettskriving i bokmål og nynorsk. Ordbøkene skal gje eit så fullstendig og korrekt bilde av norsk språk som mellomstore ordbøker kan gjere når det gjeld ordutval, ordlaging, rettskriving, tyding og bruk.

Organiseringa av prosjektet

Universitetet i Bergen (UiB) og Språkrådet eig Bokmålsordboka og Nynorskordboka i fellesskap, og  begge er representerte både i styringsgruppa og arbeidsutvalet for ordbøkene og ordbanken.

Kart over prosjektet
Foto/ill.:
Margunn Rauset

 

Ordbokredaktørane i Revisjonsprosjektet er tilsette ved Institutt for lingvistiske, litterære og estetiske studium ved UiB, og har jamleg kontakt med fagmiljøa i nordisk språkvitskap og allmenn lingvistikk. Mellom anna held redaksjonen med jamne mellomrom innlegg på forskargruppeseminara om nordisk språkvitskap og diskuterer datatekniske løysingar med allmennlingvistane. Dessutan samarbeider vi tett med Språksamlingane ved Universitetsbiblioteket i Bergen:  

  • Prosjektleiaren på revisjonsprosjektet er tilsett på Universitetsbiblioteket.  

  • Den fast tilsette leksikografen på språksamlingane brukar om lag halvparten av arbeidstida si på revisjonsprosjektet. 

  • Arkivarane og dei IT-tilsette på språksamlingane arbeider med løysingar både for ordbøkene og resten av samlingane. 

  • Ordbokredaktørane har arbeidsplassane sine på Universitetsbiblioteket på Haakon Sheteligs plass. 

For Språkrådet er Bokmålsordboka og Nynorskordboka dei viktigaste reiskapane dei har for å spreie informasjon om gjeldande rettskriving i bokmål og nynorsk. Ordbokredaksjonen i Bergen har dagleg kontakt med seksjonen for språkrøkt og språkrådgjeving i Språkrådet om konkrete og prinsipielle språkspørsmål. 

Idear til master- og doktorgradsprosjekt

Revisjonsprosjektet ønskjer studentar på ulike nivå velkomne til å forske på ord og ordbøker. Innanfor leksikologien og leksikografien kan ein velje mange retningar, som grammatikk, semantikk, pragmatikk, etymologi, uttale, sosiale og geografiske tilhøve, forholdet mellom norm og språkbruk, importord/avløysarord/norvagisering, lemmautval, fraseologi, ordbokbrukarundersøkingar, korpuslingvistikk med meir.  

Revisjonsprosjektet og Språksamlingane har eit rikhaldig kjeldemateriale å by på, og vi samarbeider tett med infrastrukturprosjekt som Clarino. Om du er student ved UiB, skjer rettleiing som regel i samarbeid med forskarar ved nordisk språkvitskap og allmenn lingvistikk ved Institutt for lingvistiske, litterære og estetiske studium (LLE). Andre studentar må ordne med rettleiing ved sine heimeinstitusjonar. Ta kontakt med hovudredaktør Margunn Rauset på e-post om du har spørsmål.  

Konkretisering av tenkjelege prosjekt 

  • Revisjonsprosjektet ønskjer at Bokmålsordboka og Nynorskordboka skal vere gode ressursar også for brukarar som har andre språk enn norsk som morsmål. Kva (særskilte) behov har desse brukarane, og i kva grad stettar ordbøkene behova dei har? 
  • Det finst ikkje eit norsk standardtalemål, og det ligg ikkje til mandatet til Bokmålsordboka og Nynorskordboka å peike på ein uttalevariant av ord som meir korrekt enn andre. Kva les brukarane ut av dei sparsame uttaleopplysingane ordbøkene faktisk gjev – og korleis kunne brukarane ønskje seg at ordbøkene gjer greie for uttale?  
  • Korleis handterer Bokmålsordboka og Nynorskordboka «sensitive» ord? 
  • Ordklassesystematikk i Bokmålsordboka og Nynorskordboka, særleg for dei mindre ordklassane og ved overlapping. 
  • Korleis handterer Bokmålsordboka og Nynorskordboka konvensjonelle metaforar og metonymiar? 
  • Norsk har mange arveord frå norrønt, men korleis gjer Bokmålsordboka og Nynorskordboka greie for ord som fanst i norrønt, men som har kome inn i norsk via dansk? 
  • Korleis handsamar Bokmålsordboka og Nynorskordboka importord og avløysarord? 
  • Geografisk og sosial variasjon i ordpar som boss og søppel. 
  • Variasjon i idiom og andre faste uttrykk.
  • Korleis organisere bruksdøma i artiklane best mogeleg?

  • Korleis kan ein setje opp artiklar om t.d. konjunksjonsbruk og kommareglar mest mogeleg instruktivt og pedagogisk?

  • I kva grad bør ordbøker av den mellomstore typen ta mål av seg til å gjere greie for grammatiske fenomen? 

  • Redigeringsskjema for personlege pronomen: Bør kvar enkelt form av personlege pronomen ha sin eigen artikkel? 

  • Korleis kan ordbøker som Bokmålsordboka og Nynorskordboka best handtere valensopplysningar?

  • Når blir det ført opp at eit ord kan bli brukt med overført tyding, og kvifor det? Nokre tydingar er heilt forutseilege og verkar difor nesten unødvendige (t.d. kvardag om ‘det vanlege livet’), medan andre kanskje er meir metaforisk etablerte (balje om ‘båt’), medan andre igjen verkar mindre etablerte (balkongplass om konkret billettplass på balkong vs. ein stad med god utsikt eller god plassering). 

  • Prefiks. Kor produktive er ulike prefiks i norsk? Korleis kan dei kategoriserast, og kva kriterium kan ein bruke for kva for nokre og korleis dei kan ordbokførast?

På skuldrene til kjempar

Bokmålsordboka blei utarbeidd ved avdeling for bokmål ved Norsk leksikografisk institutt, Universitetet i Oslo, i samarbeid med Norsk språkråd. Førsteutgåva frå 1986 har om lag 65 000 oppslagsord. Den faste redaksjonen bestod av Marit Ingebjørg Landrø og Boye Wangensteen. Sjå fororda til dei ulike utgåvene for oversikt over redaktørane av Bokmålsordboka

1. utgåve 1986 Universitetsforlaget Forord 

2. utgåve 1993 Universitetsforlaget Forord 

3. utgåve 2004 Kunnskapsforlaget Forord 

3. reviderte utgåve 2005 Kunnskapsforlaget

 

Nettutgåve 2016

Bjørghild Kjelsvik, redaktør 2016–2018 

Terje Svardal, redaktør 2017– 

Christian-Emil Ore, UiO, IT-format 

 

Nynorskordboka blei utarbeidd ved avdeling for nynorsk ved Norsk leksikografisk institutt, Universitetet i Oslo, i samarbeid med Norsk språkråd. Førsteutgåva frå 1986 har om lag 90 000 oppslagsord. Redaksjonen bestod av Marit Hovdenak, Laurits Killingbergtrø, Arne Lauvhjell, Sigurd Nordlie, Magne Rommetveit og Dagfinn Worren. Sjå fororda til dei ulike utgåvene for oversikt over redaktørane av Nynorskordboka

1. utgåva 1986 Det Norske Samlaget Forord Innleiing Forord til 3. opplaget 

2. utgåva 1993 Det Norske Samlaget Forord 

3. utgåva 2001 Det Norske Samlaget Forord 

4. utgåva 2006 Det Norske Samlaget Forord 

Nettutgåve 2012 Forord 

Oddrun Grønvik, redaktør 2012–14 

Terje Svardal, redaktør 2017– 

Christian-Emil Ore, UiO, IT-format 

 

Sjølv om det inntil nyleg ikkje har vore løyvd pengar til omfattande revidering av Bokmålsordboka og Nynorskordboka, har det i dei seinare utgåvene av dei trykte ordbøkene likevel kome inn ein del nye ord, fleire tydingar og fleire døme på korleis orda blir brukte. Då 3. utgåve av Bokmålsordboka kom i 2005, var oppslagsord og bøyingar ajourførte i samsvar med rettskrivingsendringane som tok til å gjelde i bokmål same år. Etter at det kom ny rettskriving i nynorsk i 2012, skjedde det ei tilsvarande ajourføring av nettutgåva av Nynorskordboka. Alle oppslagsord, også samansetjingar, fekk no ordklasse og full bøying. Ordboka blei kopla til Norsk ordbank, slik at all rettskrivingsinformasjon blir henta derfrå. Bokmålsordboka har vore kopla til Norsk ordbank sidan 2015. 

Det har dessutan skjedd mykje på den datatekniske sida. Christian-Emil Ore og kollegaer ved eining for digital dokumentasjon ved Universitetet i Oslo utforma databaseformatet og tilpassa ordbøkene for nettpublisering. Dei første nettutgåvene av Nynorskordboka og Bokmålsordboka kom i 1994. Ordbokportalen ordbok.uib.no tillèt både felles og separate søk, og ein kan òg nå portalen gjennom dictionaryportal.eu

I 2016 blei ansvaret for Nynorskordboka og Bokmålsordboka overført frå Universitetet i Oslo til Universitetet i Bergen, framleis med Språkrådet som medeigar. Revisjonsprosjektet tek seg no av innhaldet i ordbøkene, medan ansvaret for databasane og nettpubliseringa ligg hos Universitetsbiblioteket og IT-avdelinga ved Universitetet i Bergen. 

Revisjonsprosjektet blei innleia med eit førebuingsprosjekt i januar–juni 2018. Tilsette der var Oddrun Grønvik, Bjørghild Kjelsvik og Margunn Rauset, i tillegg til at Christian-Emil Ore fungerte som støttespelar for IT-avdelinga ved Universitetet i Bergen. Det var eit viktig ledd i kunnskapsoverføringa mellom universitetsmiljøa og for å få tilrettelagt for oppstarten av sjølve prosjektet 1. september same år. I same periode fekk Rune Kyrkjebø oppdraget med å vere dagleg leiar for revisjonsprosjektet.  

Arbeidsmetodar i Revisjonsprosjektet

Redaktørane i Revisjonsprosjektet arbeider materialbasert. Sentralt står dei vitskaplege språksamlingane ved Universitetet i Bergen, som delvis ligg opne på usd.uib.no. I tillegg bruker vi søkjeverktøy for å analysere tekst på ord- og setningsnivå. Tekstkorpus er ei god empirisk kjelde når ein skal vurdere kva oppslagsord som bør vere med i ordbøkene, kva dei betyr, korleis orda oppfører seg syntaktisk, for å finne illustrative døme på korleis orda blir brukte og frasar og fleirordsuttrykk som orda inngår i. 

Redaktørane brukar m.a. verktøy for språkanalyse som er tilgjengelege via språkinfrastrukturen CLARINO (http://clarin.w.uib.no/). Til dømes er Korpuskel (clarino.uib.no/korpuskel) ein reiskap for å søkje på ord og fraser. Hausten 2018 vart han utvida og vidareutvikla, slik at redaktørane i revisjonsprosjektet kan søkje i fleire korpus samtidig. Vårt utval av korpus inneheld kvalitetssikra materiale som til saman gjev eit materiale på nesten 2,4 milliardar ord, jf. tabellen under. 

Tabell
Foto/ill.:
Gunn Inger Lyse Samdal

Til dømes kan vi gjere komplekse søk i Nynorskkorpuset, Leksikografisk bokmålskorpus og Nasjonalbibliotekets frie tekstar samtidig. Søkjetreffa kan sorterast etter frekvens over tid og distribusjon i ulike korpus, noko som i høg grad lettar det empiriske arbeidet til redaktørane.

Infrastrukturen INESS (clarino.uib.no/iness) lar oss søkje etter syntaktiske konstruksjonar som ikkje er så lette å søkje etter i eit tradisjonelt tekstkorpus. NorGramBank inneheld syntaktisk analysert materiale for norsk (til saman rundt 80 millionar ord). Der kan vi hente ut «word sketch»-liknande informasjon, som til dømes kva slags ord som knyter seg til ulike verb (sånn som gifte seg, gifte bort, gifte seg til) eller typiske døme på korleis at-setningar blir styrte av preposisjonar (etter at, utan at).

I tillegg til kjeldene nemnt ovanfor, brukar vi óg til dømes desse:

Brukstatistikk for ordbøkene 

Bokmålsordboka og Nynorskordboka har vore digitalt tilgjengelege sidan 1994. Det er viktig å vere klar over at bruksstatistikk generert før 2016 (dvs. medan ordbøkene låg ved Universitetet i Oslo) ikkje er direkte samanliknbar med bruksstatistikk generert etter at ordbøkene blei overførte til Universitetet i Bergen.  

På denne sida finn du løpande oppdatert statistikk for Bokmålsordboka og Nynorskordbokahttps://ordbok.uib.no/perl/ordbokstatistikk.cgi 

Her finn du bruksstatistikk for maidagane 2019 då det blei gjennomført norskeksamen i grunnskulen og vidaregåande skule: https://ordbok.uib.no/stats/h/eksamen_2019/ 

  

Bruksstatistikk t.o.m. 2016 

Brukstal for dei digitale ordbøkene ligg føre frå og med 2000, slik Ottar Grepstad ved Nynorsk kultursentrum har oppsummert i tabellen under, henta frå Språkfakta 2015. Vi kan rekne med at grunnlagsmaterialet i tabellen kjem frå Eining for digital dokumentasjon ved Universitetet i Oslo og Språkrådet. 

Tal på søk i nettutgåvene av Nynorskordboka og Bokmålsordboka 2000–2014   

  

Nynorsk-ordboka 

Bokmåls-ordboka 

I alt 

% NN 

% BM 

2000–2004 

5 947 557 

10 721 976 

16 669 533 

35,7 

64,3 

2005–2009 

41 078 264 

57 202 168 

98 280 432 

41,8 

58,2 

2010–2014 

117 686 568 

184 580 827 

311 660 135 

38,9 

61,1 

Sum 

164 712 389 

252 504 971 

417 217 360 

39,5 

60,5 

Kjelde: Språkfakta 2015, tabell 13.2.1. Publisert første gongen i Språkfakta 2015. Sist oppdatert 27.8.2015 

 

Som det går fram av tabellen over, gjekk bruken av dei digitale ordbøkene markant opp i perioden 2010–2014. Språkrådet har med søkjestatistikk for Bokmålsordboka og Nynorskordboka i rapporten Språkstatus 2017 s. 80 og i somme av årsrapportane sine frå 2008 til 2016. Tabellen under er basert på desse, og der kan ein kan sjå utviklinga år for år. Har vi hatt tilgang til dei presise tala, er dei brukte, andre er avrunda.  

Tal på søk i nettutgåvene av Nynorskordboka og Bokmålsordboka i utvalde enkeltår 2008–2015 

 

Bokmålsordboka på nett 

Nynorskordboka på nett 

I alt 

2008 

14 800 000 

10 700 000 

25 500 000 

2010 

17 234 588 

12 554 865 

29 789 453 

2011 

21 100 000 

14 400 000 

35 500 000 

2012 

44 000 000 

30 300 000 

74 300 000 

2013 

58 700 000 

29 800 000 

88 500 000 

2014 

49 000 000 

34 000 000 

83 000 000 

2015 

50 000 000 

38 800 000 

88 800 000  

Kjelde: Språkrådet og Eining for digital dokumentasjon ved UiO 

I årsrapporten til Språkrådet for 2016 s. 29 står det at tala på oppslag i Bokmålsordboka og Nynorskordboka for 2015 ikkje er samanliknbare med tidlegare år, fordi dei frå og med dette året fjerna såkalla robotsøk frå bruksmålingane.  

Ved Universitetet i Oslo skilde dei mellom to kategoriar: søk i Bokmålsordboka og søk i Nynorskordboka. Det vil seie at eit fellessøk i begge ordbøkene blei logga som eitt søk i Bokmålsordboka og eitt søk i Nynorskordboka. I nettordbøkene finst det ein funksjon kalla autocomplete, som gjer at brukaren får opp forslag til oppslagsord når hen skriv inn (delar av) eit ord. Resultatlista frå den automatiske ordfullføringa blei lagt til som éi linje i søkjeloggen for kvar ordbok. Argumentet for å gjere det slik, er at brukarane somme gonger er tilfredse med å sjå at ordet finst i ordbøkene. Vidare blei søk i bøyingsopplysingane rekna som eigne søk. 

Alt dette kan sjølvsagt kallast reelle søk i ordbøkene. Likevel har vi ved Universitetet i Bergen valt å rekne annleis. Sidan teljemåtane som er brukte, er så ulike, er ikkje søkjetala frå dei to universiteta direkte samanliknbare, og det lèt seg difor ikkje gjere å leggje inn tal frå før og etter 2016 i same tabell. Samla søkjetal for 2016 manglar, for ordbøkene blei overførte frå Universitetet i Oslo til Universitetet i Bergen på sommaren det året. IT-avdelinga ved UiB gjorde likevel ein test på å telje både med UiB-metode og UiO-metode i siste kvartal i 2016:  

 

Ulike utrekningsmåtar for søkjestatistikk i siste kvartal 2016 

 

oktober 2016 

november 2016

desember 2016

I alt

Oppslag (UiB-teljemetode) 

3 279 931 

4 629 661 

3 255 309 

11 164 901 

Oppslag i paradigme 

721 749 

1 132 530 

702 041 

2 556 320 

Oppslag (UiO-teljemetode [inkl. autocomplete]) 

6 836 673 

9 444 179 

7 129 085 

23 409 937 

Kjelde: IT-avdelinga ved Universitetet i Bergen 

Legg ein saman søkjetala rekna med UiB-metode for dei tre månadane, utgjer det 11 164 901 søk, medan samla tal med UiO-metode er 23 409 937 søk. Gangar ein UiO-summen med fire kvartal (sjølv om bruken ikkje er statisk gjennom året), er vi oppe i eit overslag på 93,6 millionar søk med UiO-metode for 2016, og det stemmer godt med utviklinga i tabellen Tal på søk i nettutgåvene av Nynorskordboka og Bokmålsordboka i utvalde enkeltår 2008–2015 over. Det er verdt å merke seg at søkjetala basert på UiB-metoden berre utgjer 48 % av søkjetala ein får i siste kvartal i 2016 med UiO-metoden. 

 

Bruksstatistikk f.o.m. 2016 (då ordbøkene kom til UiB) 

IT-avdelinga ved Universitetet i Bergen har valt ein framgangsmåte for teljing som vi meiner gjev oss og omverda presis informasjon om korleis ordbokbrukarane slår opp i og nyttar ordbøkene – vel vitande om at det ved første augekast kan sjå ut til at bruken av Bokmålsordboka og Nynorskordboka har falle dramatisk etter overføringa til Bergen. 

Dette er dei viktigaste metodiske endringane:  

  • Vi skil mellom a) søk i Bokmålsordboka, b) søk i Nynorskordboka og c) fellessøk i begge. Fellessøka tel altså ikkje lenger som to søk.  

  • UiB nyttar brukaragent (namnet på nettlesaren) for å ekskludere søk utført av robotar, som webcrawlarar frå Google, Bing med fleire. Robotsøka kan utgjere ein stor del av trafikken på ei nettside om filtera ikkje er effektive nok, og lista over robotar som no blir ignorerte, er langt meir utfyllande enn lista som blei brukt tidlegare.  

  • Resultatlistene som kjem opp ved såkalla autocomplete, tel ikkje lenger som eigne søk. Frå brukarperspektiv meiner vi at resultatlista ikkje er å rekne som eit oppslag. 

  • Bøyingsopplysningane i Bokmålsordboka og Nynorskordboka er henta frå Norsk ordbank for bokmål og Norsk ordbank for nynorsk, og dei blir genererte ved eit ekstra klikk i ordbøkene. Søk i bøyingsopplysingane tel ikkje lenger som eigne søk i ordbøkene, men blir skilde ut i ein eigen statistikk. 

Med denne teljemåten hadde ordbøkene i 2018 til saman over 45 millionar søk på tvers av plattformer, det er i snitt nærare 125 000 søk per døgn. 

 

Tal på søk på nettsida ordbok.uib.no og i appen Ordbøkene 

 

Bokmålsordboka på nett 

Nynorskordboka på nett 

Fellessøk på nett 

Appen  
Ordbøkene 

I alt 

2017 

4 750 263 

6 549 480 

23 132 540 

2 000 000 

36 432 283 

2018 

4 356 708 

6 680 883 

22 952 837 

11 390 402 

45 420 246 

Kjelde: IT-avdelinga ved UiB og app-utviklaren Giant Leap 

 

I tillegg kjem søka i bøyingsinformasjonen, som fordeler seg slik i nettordbøkene for 2017 og 2018: 

Tal på søk i bøyingsopplysingane i ordbøkene på nettsida ordbok.uib.no 

  

Bokmål  

Nynorsk   

I alt  

2017  

 3 496 705 

5 779 675  

9 276 380 

2018  

2 508 582  

5 864 255 

8 376 870 

Kjelde: IT-avdelinga ved UiB 

 

Appen Ordbøkene blei lansert i september 2017, og eit estimat er at det var rundt 2 millionar søk dei første månadane. Ein må sjølvsagt følgje utviklinga over lenger tid, men frå 2017 til 2018 blei trafikken på ordbok.uib.no berre redusert med 1,17 %. Det er bra, om ein tek omsyn til at appen kom ut i same perioden. Med appen ser vi tvert om at vi treff nye brukargrupper, slik at søka i alle utgåvene av ordbøkene samla sett aukar markant. 

stats
Foto/ill.:
Figur: Revisjonsprosjektet

 

 

For dei som har litt kjennskap til den norske språksituasjonen, er det kanskje ikkje overraskande at det er såpass mange fleire som søkjer informasjon om bøyingsmønstera i nynorsk enn bokmål. Samanhalde med den rekordstore bruken av ordbøkene når det er eksamenstid (sjå meir detaljert statistikk her: https://ordbok.uib.no/perl/ordbokstatistikk.cgi), kan det nok seie oss noko om at mange elevar og studentar nyttar ordbøkene og bøyingsopplysingane ekstra flittig når dei skal skrive på sidemålet sitt, som for dei fleste er nynorsk.  

Samanlikna med statistikken frå Universitetet i Oslo er det likevel påfallande at Nynorskordboka dei to siste åra har vore såpass mykje meir brukt enn Bokmålsordboka blant dei som vel å søkje i berre éi av standardordbøkene på nett. Ein kan ikkje sjå vekk frå at lanseringa av det store dokumentariske ordbokverket for bokmål og riksmål, Det Norske Akademis ordbok på naob.no i januar 2017 kan spele inn i den samanhengen. Eit anna moment er at om ein brukar ein liten skjerm til å søkje i nettordbøkene, sirka 1/3 av trafikken på nettsida ordbok.uib.no er framleis frå handhaldne einingar (mobiltelefonar og nettbrett), blir dei to målformene lagt under kvarandre. Dei blir viste i alfabetisk rekkefølgje, slik at Bokmålsordboka kjem over Nynorskordboka. Dette kan medføre at brukarar som søkjer informasjon i Nynorskordboka på mobiltelefon og nettbrett, får eit ekstra insitament for å berre søkje på nynorsk, slik at dei slepp å skrolle ned for å sjå innhaldet.  

Internasjonale undersøkingar fortel ei tydeleg historie om at mange språkbrukarar i dag heller søkjer på ord i ulike nettlesarar enn å gå inn på ordboksider. Sett i det lyset er det ekstra gledeleg at brukstala for standardordbøkene totalt sett stig.